Column Lahav Shani

This column is unfortunately only available in Dutch

Tegen de verwachtingen in

Bij het samenstellen van mijn concertprogramma’s laat ik me graag inspireren door het vermogen van ons orkest om te overtuigen in de meest uiteenlopende stijlen. Bij mijn aantreden, een jaar geleden, speelden we Orthel, Beethoven en Sjostakovitsj: een staalkaart van de flexibiliteit en de rijke speelcultuur van het Rotterdams Philharmonisch. Mijn tweede seizoen als chef openen we in dezelfde geest, met Haydn en Stravinsky. Dat lijken misschien twee zeer verschillende componisten, maar ik zie veel connecties tussen hen. Het heldere van hun stijl verbindt hen, maar ook hun humor – waar ik erg van houd – en hun hebbelijkheid steeds weer in te gaan tegen de verwachtingen van de luisteraar.

Natuurlijk zijn er ook grote verschillen tussen de twee. Haydn leefde en werkte aan het hof van Esterházy in relatieve afzondering. Hij kreeg niet zoveel mee van wat er in de rest van de wereld gebeurde. Daardoor móest hij wel origineel zijn, zichzelf steeds opnieuw uitvinden, alleen al om niet verveeld te raken. Onbedoeld zette hij een zwaar stempel op de muziekgeschiedenis, want toen zijn muziek eenmaal in bredere kring bekend raakte, werd ze een voorbeeld voor generaties na hem – Beethoven voorop, ook al heeft die dat zelf altijd ontkend. Stravinsky was veel mondainer dan Haydn. Hij woonde in Parijs tussen
kunstenaars van allerlei nationaliteit en schreef voor een breed publiek. Haydns vernieuwing was geleidelijk en organisch, die van Stravinsky schoksgewijs, als een provocatie. De luisteraar van vandaag zou het zomaar kunnen ontgaan hoe vernieuwend Haydn in zijn tijd was – maar eigenlijk is het met Stravinsky niet anders. Zijn Sacre is tegenwoordig standaardrepertoire, er is geen orkest ter wereld dat het niet speelt. Het is aan ons als uitvoerenden om ervoor te zorgen dat de muziek haar scherpe kantjes niet kwijtraakt en haar frisheid behoudt.

In die zin is ieder concert een experiment dat we uitvoeren samen met het publiek. In de repetities plannen we nooit wat we tijdens de uitvoering gaan doen. Integendeel, we laten in het concert van alles gebeuren op een volledig spontane manier. Dat betekent niet dat we zomaar wat doen – we zijn juist zeer goed voorbereid. Maar als we die voorbereiding achter ons hebben en we voelen dat we klaar zijn voor de uitvoering, dan komt het eropaan dat we vertrouwen op ons instinct. In plaats van op zeker te spelen, nemen we risico’s om dingen te ontdekken die we van tevoren niet hadden kunnen verzinnen. Verwachtingen durven overtreffen, dat is de kracht van muziek. Of ze nu van Haydn is, van Stravinsky, of van welke componist ook.
Lahav Shani

Concert: Shani's Sacre - vrijdag 27 september 2019

Deze column verscheen eerder in Intrada, het kwartaalblad van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. 

Cookies
We make use of cookies. Cookies are small text files which are placed on your computer, tablet or telephone. In this way we ensure that our website works efficiently and that we can adapt our content to the interests of our visitors.
More about cookies