1977: De koffer van Berio

1 juni 1977

1977: De koffer van Berio

Zomer 1977 - Het klinkt eenenveertig jaar later als een echte whodunit, als voer voor het script van een film uit Hollywood. In de zomer van 1977 verdwijnt de koffer van de Italiaanse componist Luciano Berio uit het Rotterdamse Hilton. Wat zit er in de bagage van dit beroemde genie, in Rotterdam te gast voor het dan nog landelijke Holland Festival? Schoenen, kleren, maar vooral ook originele stukken, partituren met door hem zelf geschreven aantekeningen. Volgens Berio voor minstens vijf weken werk, en bovendien onvervangbaar.

Met aan zijn hoofd de zorgen om zijn verdwenen spullen dirigeert Berio het slotconcert van het Festival: een uitvoering van zijn recente Coro voor orkest en stemmen, door het Rotterdams Philharmonisch en de zangers van het Keuls Radiokoor. Een ‘imponerend slot’ van het Holland Festival, vindt de Volkskrant. ‘Indrukwekkend’, oordeelt ook NRC Handelsblad. Fijn, die enthousiaste reacties. Maar ze brengen de oplossing voor het kofferraadsel niet dichterbij. Hoe heeft die kunnen verdwijnen? Niemand die het in de zomer van 1977 het fijne van weet.

En ook in 2018 is het mysterie nog steeds niet opgehelderd. Dit is wat we weten: Berio arriveert in juni 1977 in Rotterdam, moet tijdens zijn verblijf een paar dagen naar Italië, en geeft voor de periode van zijn afwezigheid zijn koffer in bewaring bij de receptie van het hotel. Hij krijgt een bonnetje mee en meldt zich daarmee na terugkomst weer bij dezelfde balie. Daar krijgt hij te horen dat zijn koffer onvindbaar is. 'Er staat wel een soortgelijke koffer in de bagageruimte, en men vermoedt dat iemand de verkeerde heeft meegenomen.’

Berio laat het er niet bij zitten en spant een procedure aan, die eindigt in een rechtszaak. Die wint hij, en hij krijgt een schadebedrag uitgekeerd. Maar het gaat Luciano Berio helemaal niet om het geld. Met de vergoeding wil hij het liefst een jonge Nederlandse componist aan het werk zetten. Van de aanmeldingen wordt hij helaas niet enthousiast. Uiteindelijk gaat die klus dus niet door.

De koffer? Die wordt nooit meer teruggevonden, wat maakt dat er nog altijd vage hoop is dat de manuscripten van Berio ooit nog eens opduiken. Dat zou nog wel eens voor verrassingen kunnen zorgen. De affaire verstoort de band tussen componist en stad gelukkig niet. Berio keert terug, twee jaar later is hij zelfs composer-in-residence. Toch zal hij zijn koffer niet snel meer in Rotterdamse bewaring geven.

Foto boven: Luciano Berio (links) met componist en dirigent Bruno Maderna (1972)

Lees meer over: 

bijzondere gasten