Ich bin ein Dvořakianer

7 maart 2018

Door Eelco Beinema

Iedereen bij ons heeft zo zijn eigen voorkeuren binnen het repertoire dat we spelen. De een houdt van Mahler, de ander zweert bij Bruckner. Maar er zijn ook componisten die gewoon altijd lekker zijn om te spelen. Voor iedereen. Componisten die weten wat werkt op je instrument en die rekening houden met de technische mogelijkheden en deze ook optimaal uitbuiten. En die zorgen dat je af en toe een dankbare solo kunt spelen. Dan gaat het dus niet in de eerste plaats om de emoties, de inhoud van de muziek, maar om de fysieke ervaring.

Zo’n componist is Antonin Dvořak. Niet alleen in zijn late symfonieën, die iedereen wel kent en bij sommigen van ons nog herinneringen aan hun jeugdorkesttijd oproepen, maar ook bij minder bekende werken. Je merkt dat hij, ooit begonnen als altviolist in de opera van Praag, het orkest van binnenuit kent en het de spelers graag naar de zin maakt. Fantasievolle begeleidingsfiguren, vaak verwant aan de Boheemse volksmuziek, en eindeloos opborrelende melodieën worden door hem rijkelijk over de verschillende orkestgroepen verdeeld. Waarbij ook tweede blazers niet worden vergeten.

De altviool was dan wel zijn instrument, maar wij cellisten mogen nog het meest dankbaar zijn voor wat hij heeft gecomponeerd. Dirigent Nikolaus Harnoncourt zei ooit: ‘Als Cellist bin ich sowieso ein Dvořakianer, denn das Dvořak-Konzert ist das Cellokonzert schlechthin’. Zo voel ik het ook. Van alle celloconcerten benadert dat van Dvořak wellicht het dichtst de idealen van het romantische soloconcert: de solopartij is dankbaar, heroïsch en lyrisch, perfect voor het instrument gecomponeerd, en, bij een goede uitvoering, mooi in balans met het orkest.

Ik heb mooie herinneringen aan dit stuk, dat ik ooit op mijn auditie voor dit orkest heb mogen spelen. En natuurlijk ook aan de keren dat we het met grote solisten hebben uitgevoerd. Een van de mooiste was een jaar of zes geleden met Truls Mørk en Yannick in het Rudolfinum in Praag. Hoewel Dvořak het werk in Amerika componeerde, ligt daar in Tsjechië toch de bakermat van deze muziek. Als Mørk het dit voorjaar weer met ons speelt, nu in de Doelen en met onze terugkerende chef David Zinman,

zullen het zeker memorabele concerten worden.