Rotterdams Philharmonisch Orkest

Programmatoelichtng

Peter en de Wolf

Eigenlijk zou de Russische regisseur Natalja Satz een standbeeld moeten krijgen. Zij was degene die in 1936 Sergej Prokofjev aanspoorde tot het componeren van het muzikale sprookje Peter en de Wolf. Zodoende zorgde zij er indirect voor dat miljoenen kinderen wereldwijd kennis konden maken met de belangrijkste instrumenten van het orkest. Satz leidde het Kindertheater in Moskou en raakte bevriend met Prokofjev nadat deze in 1933 met zijn twee zoons een voorstelling had bezocht. Zij wist de componist te strikken voor een opvoedkundig project rondom de veelkleurige wereld van het symfonieorkest.

Prokofjev stortte zich met hart en ziel op het componeren van Peter en de Wolf. Hij schreef zelf het libretto van het tijdloze verhaal rondom het jongetje Peter, diens vrienden uit het dierenrijk en de grote boze wolf, met de mopperende grootvader en de jagers als toegevoegde karakters. Door elk personage te koppelen aan een specifiek orkestinstrument (of een familie van instrumenten) voldeed Prokofjev aan de opdracht en was hij in staat om uiteenlopende karaktereigenschappen muzikaal uit te beelden. 

De verteller, tevens ceremoniemeester, praat de voorstelling aan elkaar. Aanvankelijk kondigt hij aan welk personage zijn opwachting in het orkest gaat maken. Gaandeweg verandert hij in een verslaggever ter plaatse, die samen met de musici uitlegt hoe de handeling zich op dat moment ontvouwt. Mogelijk is de verteller al vóór aanvang te horen: Prokofjev raadt aan om de belangrijkste melodieën – één per instrument – alvast onbegeleid ten gehore te brengen vlak voordat de daadwerkelijke uitvoering begint.  Dit geeft het jonge publiek meer tijd om te wennen aan de muzikale constellatie.

Ieder personage binnen deze compacte, 25 minuten durende vertelling heeft een direct herkenbare identiteit. Jonge Peter zelf wordt als eerste door de verteller geïntroduceerd. Zijn warmbloedige lijfthema klinkt in de strijkers. Het lieflijk huppelende ritme beeldt Peters onbevangenheid uit, terwijl de pastorale sfeer perfect past bij de groene weide waar de handeling zich gaat afspelen. We maken ook snel kennis met de vogel, Peters maatje en bondgenoot: het vrolijke dier kwinkeleert er lustig op los en wordt virtuoos weergegeven door de dwarsfluit in het hoge register.

Als de eend aan bod komt, wordt de toon ernstiger. Het melancholische motiefje van de hobo doet al vermoeden dat de watervogel het zwaar zal krijgen. De zangerige melodielijn biedt bovendien een perfect contrast met de puntige stijl van de fluit. Voor de kat doet Prokofjev een beroep op een andere houtblazer, de klarinet. Afgaande op de fluwelen tonen en de afwachtende sfeer is de sluwe viervoeter in de jachtmodus. 

Een licht komische bijrol is weggelegd voor Peters bezorgde grootvader, wiens waarschuwingen in de rondcirkelende melodie van de fagot klinken. Hij vindt het uiterst onverstandig dat zijn kleinzoon zich voorbij het tuinhek waagt terwijl de boze wolf elk moment uit het bos kan komen. En inderdaad: zodra de drie hoorns hun dreigende klanken voortbrengen, weten we dat het gevreesde roofdier in aantocht is. Zullen Peter en zijn vrienden zichzelf tijdig in veiligheid kunnen brengen? En hoe zullen ze het voor elkaar krijgen om de wolf onschadelijk te maken?

Dan zijn er nog de jagers, die als mosterd na de maaltijd verschijnen. Het marsthema in het orkest illustreert hoe ze de sporen van de wolf volgen, terwijl geroffel en luide slagen op pauken en grote trom hun (ongerichte) schoten begeleiden. Maar Peter heeft zonder geweld de klus al geklaard. Het is tijd voor de slotscène, een triomfale optocht naar de dierentuin, waar de wolf afgeleverd zal worden. De enige schaduwzijde is dat er onder de dieren een slachtoffer te betreuren valt. Maar de verteller besluit zijn relaas met een enigszins geruststellende mededeling…

Zelfs bij herhaalde beluistering blijft Prokofjevs partituur jonge en oude luisteraars bekoren. Terwijl de kinderen lang zullen nagenieten van het aandoenlijke verhaal, de pakkende melodieën en de kleurrijke instrumentale bijdragen, blijven er voor de volwassenen genoeg vragen open. Steken er bijvoorbeeld politiek getinte boodschappen achter de doeltreffende eenvoud van de verhaallijn? Volgde de net naar de Sovjet-Unie teruggekeerde componist bewust de dogma’s van het ontluikende socialistisch realisme? Waarom beschrijft hij Peter als een ‘pionier’ ofwel lid van de communistische jeugdbeweging? Staan de brommende opa en de inefficiënte jagers soms symbool voor remmende krachten die overwonnen moeten worden?

Hoe het ook zij, voor de uitvoerenden blijft het een voorrecht om aan een uitvoering van Peter en de Wolf mee te werken. Tijdens de eerste voorstelling vanmiddag treedt verteller Jamai Loman in de voetsporen van prestigieuze voorgangers zoals zanger Jacques Brel, actrice Sophia Loren, dirigent Leonard Bernstein, rockster David Bowie en – dichter bij huis – televisiepersoonlijkheid Paul de Leeuw. 

Cookies

We maken gebruik van cookies en vergelijkbare technieken om het gebruik van de website te analyseren, om het mogelijk te maken content van derden af te beelden, zoals video’s, voor marketingdoeleinden en voor verschillende andere toepassingen. Deze cookies worden ook geplaatst door derden. Door ‘akkoord’ te klikken, stemt u hiermee in. Als u niet akkoord bent, kunt u via de knop ‘Instellingen aanpassen’ uw voorkeuren opgeven. Meer informatie…

Cookies zijn nodig om de website goed te laten functioneren. Zo wordt uw winkelmandje onthouden tijdens de bestelling en kunt u inloggen op de website.

Maar cookies zijn ook nodig om de ervaring op de website te verrijken. Bijvoorbeeld media van derde partijen, zoals video's, gaan vaak gepaard met cookies. Ook houden we statistieken bij om de site doorlopend te verbeteren.

Als laatste worden cookies ook gebruikt om informatie rond onze marketingactiviteiten, zoals nieuwsbrieven en advertenties, zo efficiënt en persoonlijk mogelijk uit te kunnen uitvoeren.

Klik hier voor ons volledige cookiebeleid.

Cookie instellingen