Frank de Groot, plaatsvervangend aanvoerder van de tweede violen, heeft in november zijn laatste tournee gemaakt met het orkest en neemt in mei, na tweeënveertig jaar, afscheid. ‘Het is vreemd om terug te kijken, ik kijk liever vooruit’, zegt hij in zijn sfeervolle huis in Den Haag. Ook Rachel Brown, ondanks haar fietstocht door het regenachtige weer opgetogen als ze bij Frank arriveert, kijkt liever naar de toekomst. De eerste violiste gaat in augustus met pensioen: ‘Na achtendertig jaar vind ik het een mooi moment om de tijd te hebben voor de dingen die ik nog graag wil doen. Zoals tijd doorbrengen in mijn geboorteland, Engeland. Naast een paar maanden in Londen wonen, zou ik ook graag een tijd in Italië verblijven.’

Ze stopt niet met spelen. ‘Muziek is onderdeel van wie ik ben en dat verandert niet. Ik heb altijd kamermuziek gespeeld, maar dat was soms lastig te combineren met het orkest. Nu komt er ruimte om volop te repeteren voor de mooie strijkkwartetten waar ik zo van hou.’

Frank de Groot lijkt het na zijn afscheid zelfs drukker te krijgen dan ooit. Naast het orkest dirigeert hij het Delfts Symfonie Orkest, het Rotterdamse orkest Intermezzo en verschillende koren. ‘Ik heb bij het orkest geweldige dingen kunnen doen, maar iets meer ruimte en vrijheid is wel prettig na al die jaren. Tijd hebben voor andere mensen bijvoorbeeld, want als je muziek maakt en concerten geeft, gaat de aandacht meestal naar jou en dat zou ik graag eens omdraaien. Daarnaast heb ik mijn eigen stichting en ensemble Nova Sonantia, bedoeld om onbekende muziek onder het stof vandaan te halen en de aandacht te geven die het verdient.’

Frank heeft naast zijn Haagse huis een boerderij in Frankrijk en hoopt daar in de toekomst vaker te zijn. ‘Het huis leent zich er goed voor om meerdere mensen uit te nodigen en bijvoorbeeld samen muziek te maken en te genieten van de Franse keuken, want ik kook heel graag. Ik wil ook weer gaan zingen, dat heb ik toen ik jong was veel gedaan. Het voelt al met al als een uitdaging om een nieuw leven te beginnen, maar ik kijk met liefde terug op het vorige.’

Benefietconcert
Rachel kijkt terug op hoogte maar ook dieptepunten. Het overlijden van haar vijftienjarige dochter Hannah in 2013 was een tragisch keerpunt in haar leven. Hannah had een agressieve vorm van kanker en Rachel reisde destijds met haar naar Philadelphia, waar ze een experimentele vorm van immuno therapie kon ondergaan. De violiste gaat het onderwerp niet uit de weg. Rachel: ‘Die therapie kostte miljoenen en werd aanvankelijk niet vergoed door de verzekering. Er is toen een heel traject gestart met veel publiciteit. Vrienden van ons zijn een fundraising gestart en het orkest heeft een benefietconcert gegeven met Yannick als dirigent en Janine Jansen als soliste.   Ik was toen al in Amerika en heb later eigenlijk nooit goed kunnen zeggen hoe dankbaar ik mijn collega’s ben. Ik vond het ontroerend en ik hoop dat de mensen die eraan hebben meegewerkt, weten hoeveel het voor ons heeft betekend. Het feit dat Hannah daar deze behandeling heeft mogen onder gaan, heeft een precedent geschapen waardoor meerdere Nederlandse kinderen ook in Amerika de behandeling konden krijgen. Inmiddels is de behandeling ook in Nederland beschikbaar.’
Uiteindelijk heeft de verzekering de behandeling van Hannah toch vergoed. Rachel: ‘De opbrengst van het concert is toen aan een stichting gedoneerd voor kinderen met dezelfde ziekte. De behandeling heeft míjn dochter niet kunnen redden, maar wel andere kinderen. Daar ben ik misschien nog wel het meest trots op in mijn leven; dat het toch is gelukt.’

Ander mens
Frank kijkt met ontroering terug op het benefietconcert voor Rachels dochter en ziet daarin de kracht van het orkest dat ook in moeilijke situaties heeft bewezen een hechte familie te zijn. ‘Het was onvergetelijk en een van de meest diepe en emotionele ervaringen met het orkest’, zegt hij. ‘Alle collega’s vonden het niet meer dan normaal om te doen.’ Rachel pakte na enige tijd de draad weer op bij het orkest. Een andere violiste is ze niet geworden, wel een ander mens. Rachel. ‘Ik had een leven voor Hannah en een leven na Hannah. Ik moest door voor mijn zoon Sam. Hij is inmiddels tweeëndertig en arts. Ik ben heel erg trots dat hij goed door deze moeilijke tijd is gekomen en dat hij er inspiratie in heeft gevonden om zieke mensen te helpen.’ Zevenentwintig was Rachel toen ze in augustus 1988 werd aangenomen bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Met een natuurkundige als vader en een schilder als moeder, stamt ze niet uit een muzikaal gezin. Op haar vijfde verloor ze echter haar hart aan de viool. Ze kwam na een tijd te hebben gestudeerd in Londen naar Nederland, waarze les kreeg van Herman Krebbers. Ze speelde in verschillende orkesten voor ze terechtkwam in Rotterdam. ‘Ik voelde me bij het Rotterdams Philharmonisch meteen thuis’, zegt ze. ‘Ik had niet gedacht dat ik zo lang zou blijven, maar het was er gewoon heel fijn.

Stille kracht
Muziek en ook dirigeren zit Frank in de genen, zijn moeder was pianiste, zijn vader koordirigent en docent aan het conservatorium. Frank studeerde viool en kamermuziek, onder andere aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag, en kwam in 1984 bij het Rotterdams Philharmonisch. ‘Van mijn vader heb ik naast het dirigeren ook het enthousiasme om te werken met amateurmusici geërfd. Mensen die louter voor hun plezier zoveel tijd en liefde in muziek stoppen, vind ik fascinerend. Die mensen energie en vreugde geven, vond en vind ik een mooie taak.’ Lachend: ‘Leidinggeven is leuk, maar het was in het begin wel een uitdaging. Ik ben echt door schade en schande wijzer geworden. Zelf ben ik als musicus mede gevormd door de vele bijzondere dirigenten met wie we door de jaren hebben gewerkt.’ Rachel: ‘Naast een dirigent die kan inspireren, gaat het mij vooral om wat er gebeurt binnen het orkest. Ik mocht één keer concertmeester zijn, daar heb ik van genoten, hoewel ik veel voldoening haal uit het deel zijn van een groter geheel, de ondersteunende functie daarvan.’ Frank: ‘Ik zie Rachel echt als een stille kracht, iemand met veel power en heel integer. Daar zou ik van kunnen leren. In mijn gedrevenheid en emotionele beleving, verlies ik mezelf weleens.

Missen
Er zijn zoveel mooie herinneringen, dat er moeilijk uit te kiezen valt. Rachel: ‘Mij zijn de concerten met Bernard Haitink en Simon Rattle bijgebleven en ik koester de momenten waarop een collega ineens een opmerkelijk mooie solo speelt en je voelt dat daardoor het hele orkest geïnspireerd raakt en vleugels krijgt. Het is een raadsel waarom dat soms gebeurt, maar ik ben zó blij dat ik het geregeld heb mogen meemaken.’ Over wat ze straks het meest zullen missen, zijn de violisten het snel eens.
Rachel: ‘Ik zal de gesprekken missen. De orkestleden   zijn meer dan collega’s. Je bent zo veel samen, avonden, weekenden, tournees, je leert elkaar door en door kennen.’ 
Frank: ‘Voor mij zijn het ook de collega’s, maar ik zal zeker ook het geluid missen van zo’n groot orkest in combinatie met de fantastische dirigenten en de muziek die nooit verveelt. Ik heb me al die jaren helemaal in het spelen kunnen verliezen. Muziek is voor mij altijd een verbindend element geweest. Zo ook voor mijn gezin. Mijn vierentwintigjarige dochter Bente is student geneeskunde en vindt het heerlijk om piano te spelen. Mijn vrouw Marjon, werkzaam als stottertherapeut, speelt fluit in een amateurorkest. Het leven binnen het orkest heeft me altijd uitermate geboeid. Het repertoire, de dirigenten, de solisten en de buitenlandse tournees met bijzondere zalen. De schoonheid daarvan heeft iets verslavends. Mijn honkvastheid heeft ook te maken met het feit dat ik naast het orkest zoveel andere dingen heb gedaan: dirigeren, kamermuziek spelen, lesgeven. Het heeft mijn leven heel boeiend gemaakt en me veel gebracht. Ik kwam altijd weer fris in het orkest; een fantastische afwisseling.

En dan de hamvraag: willen jullie elkaar nog zien na jullie afscheid?
Beiden moeten lachen om de gekscherende verwijzing naar een datingprogramma in de vraag. Rachel: ‘Jazeker, als Frank het tenminste niet te druk heeft, of in Frankrijk zit.’
Frank kaatst de bal terug: ‘Mij lijkt het heel leuk om Rachel nog te zien…’ Plagend: ‘Als ze niet in Londen is of ergens in Italië.' 

Bedankt Rachel en Frank voor alle mooie jaren en herinneringen! 
 

Tekst: Marion Florusse                 Foto: Annabel Oosteweeghel

Dit artikel verscheen eerder in Intrada, april - augustus 2026 nr. 3.