Beethoven op z'n Rotterdams
Van baanbrekend werk als de Negende tot optredens van topdirigenten en -solisten: zes keer een programma waarin Beethoven centraal staat.
Als voorschot op en ter gelegenheid van Beethovens tweehonderdste sterfjaar brengt ons orkest het hele seizoen door een gevarieerde selectie van zijn werk. Een muzikaal portret van de componist wiens invloed tot de dag van vandaag voelbaar is.
Beethoven op z'n Rotterdams
We spreken artistiek manager Floris Don over zijn Beethoven-programmering van dit seizoen. Wat inspireert hem in Beethoven? En waarom Beethoven in Rotterdam? Waar kijkt hij naar uit?
"Voor symfonieorkesten is er een tijd vóór en een tijd ná Beethoven. Natuurlijk, onbetwiste genieën als Haydn en Mozart bereidden de symfonische weg, met gepast respect voor de klassieke regels. Beethoven brak met die regels, en hoe. Een steeds uitdijend orkest (Trombones! Slagwerk!) sprak een steeds radicalere taal (Dissonanten! Nog meer dissonanten!) waarmee epische verhalen werden verteld (een koor!) die de oren van zijn publiek deden klapperen. De weg naar Bruckner, Wagner, Webern en vele anderen lag wijd open.
Het Rotterdams Philharmonisch neemt de hoed af voor Beethoven, en een voorschot op diens tweehonderdste sterfjaar in 2027. Dat doen we komend seizoen met een uitgebreid portret van Beethoven, met geweldige dirigenten en solisten, en dat in verwachte én onverwachte combinaties met componisten die na hem kwamen.
De invloed van Beethoven is immers voelbaar tot de dag van vandaag. Neem Beethovens talent om met de kleinste muzikale bouwstenen grootse structuren te bouwen. Bruckner lette goed op en ontwierp zijn eigen monumenten (neem zijn epische Zesde met dat wonderschone Adagio). Anton Webern, evenzeer geïnspireerd door Beethoven, boetseerde juist een miniatuursymfonie, waarbij elke noot op een weegschaaltje werd gelegd.
Ook de idealen van Beethoven bleken aanstekelijk. Hij protesteerde tegen tirannie en stelde zich op als onafhankelijk kunstenaar (maar was stiekem toch heel pragmatisch). Het inspireerde romantici als Richard Wagner. Maar ook de geallieerden in de Tweede Wereldoorlog: de openingsmaten van Beethovens Vijfde werden een symbool van hoop en verzet.
Die symfonie spelen wij op 14 mei, de herdenking van het bombardement op Rotterdam. Natuurlijk mag Beethovens Negende niet ontbreken. Dit baanbrekende werk werd door sommige tijdgenoten omschreven als ‘monsterlijk’ en ‘smakeloos’. Inmiddels weten we beter. De Negende is een oproep tot verbroedering, en het Rotterdams Philharmonisch Orkest benadrukt dit door het vooraf te laten gaan door het spirituele Fratres van Arvo Pärt. De roep om medemenselijkheid blijft immers onverminderd actueel."
De Eerste symfonie van Beethoven
In onze podcast De Symfonieën duiken Bart Diels en Floris Don, artistiek manager van het Rotterdams Philharmonisch Orkest, in de grote én kleine meesterwerken van het repertoire. Wat zijn de werkzame bestanddelen en de verborgen ingrediënten? Kortom: wat is de chemie van de symfonie?
In deze aflevering staat Beethovens Eerste symfonie centraal: In 1800 dachten Weense muziekliefhebbers wel zo’n beetje te weten wat ze van een nieuwe symfonie mochten verwachten. Totdat ze de Eerste van Beethoven hoorden en van de ene vrolijke verbazing in de andere vielen. De 19de eeuw was begonnen – en hoe!
Luister hieronder naar de aflevering over Beethovens Eerste symfonie.
